Η σχιζοφρένεια είναι μια λέξη που προκύπτει αρκετά συχνά στην καθημερινή μας ζωή. Μπορεί να έχετε ακούσει να τη χρησιμοποιούν κάποιοι για να περιγράψουν αστεία κάποιο γνωστό ή φίλο. Μπορεί ίσως και να την συναντήσατε σε ένα έργο, στο οποίο ο καημένος σχιζοφρενής (όπως τον αποκαλούν) πρωταγωνιστής, με φανερή την έντονη ψυχική του βλάβη χάνει τον έλεγχο και θέτει σε κίνδυνο ολόκληρο τον πλανήτη Γη! Τι είναι όμως η σχιζοφρένεια στην πραγματικότητα;

Η σχιζοφρένεια είναι μια σοβαρή ασθένεια του εγκεφάλου, η οποία επηρεάζει την ομιλία, την σκέψη, την συμπεριφορά και τον τρόπο αντίληψης των καταστάσεων από τον ασθενή.

Η ασθένεια αυτή άρχισε να περιγράφεται σαν σχιζοφρένεια από τον 20ό αιώνα περίπου, είχε όμως γίνει αντιληπτή αρκετούς αιώνες πριν. Μάλιστα, πριν τον 19ο αιώνα, η "τρέλα" που χαρακτήριζε όσους έπασχαν από σχιζοφρένεια, δεν είχε αναγνωριστεί σαν ασθένεια έτσι ώστε οι ασθενείς να αλυσοδένονται και να κρατούνται σε φυλακές, ώστε να μπορούν να ελέγχονται!

Γενικά, από αυτά που θα έχετε μέχρι τώρα ακούσει για την σχιζοφρένεια, σίγουρα θα σας έχει μείνει η εντύπωση πως πρόκειται για κάποια έντονη τρέλα.

Ποιά είναι όμως τα πραγματικά συμπτώματα;

Τα άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια συχνά έχουν ψευδαισθήσεις, ακούν ή βλέπουν πράγματα τα οποία δεν είναι αληθινά. Μπορεί να ισχυριστούν πως βλέπουν μπροστά τους άτομα ή αντικείμενα, τα οποία στην πραγματικότητα όμως δεν βρίσκονται εκεί. Πολύ συχνά ισχυρίζονται πως ακούν φωνές, οι οποίες τους σχολιάζουν, τους προειδοποιούν για κάποιους υποτιθέμενους κινδύνους ή τους δίνουν εντολές για το τι πρέπει να κάνουν! Τις φωνές αυτές όμως δεν τις ακούει κανείς άλλος.

Ένα άλλο σύμπτωμα είναι οι παραληρητικές ιδέες των ασθενών. Συχνά είναι πεπεισμένοι πως καταδιώκονται από κάποιον ή πως κάποιος τους κλέβει, συνωμοτά εναντίον τους ή θέλει να τους δηλητηριάσει! Ακόμη, μπορεί να πιστεύουν πως ο παρουσιαστής μιας εκπομπής στην τηλεόραση μιλά ειδικά σ' αυτούς... προσωπικά!

Η σκέψη και η ομιλία ενός ασθενή μπορεί να αποδιοργανωμένη, έτσι ώστε να να μην υπάρχει κάποια λογική συνέχεια σ' αυτά που σκέφτεται και επομένως αυτά που λέει να μην βγάζουν νόημα για κάποιον άλλο.

Πολλές φορές οι ασθενείς χάνουν την συναισθηματική τους έκφραση. Μπορεί για παράδειγμα να μιλούν μονότονα (χωρίς το συνηθισμένο ανεβοκατέβασμα του τόνου της φωνής που θα παρατηρήσετε σε οποιονδήποτε σας μιλήσει) ή να μην έχουν καθόλου έκφραση στο πρόσωπο. Παράλληλα, μπορεί τα συναισθήματα τους να μην ταιριάζουν με αυτά που λένε ή σκέφτονται. Ένας ασθενής μπορεί για παράδειγμα να λέει με όλη την πεποίθηση πως καταδιώκεται από την ιταλική μαφία και ταυτόχρονα να γελά.

Πού οφείλεται η Σχιζοφρένεια;

Παρά τις μακροχρόνιες έρευνες, οι επιστήμονες δεν κατόρθωσαν ακόμα να βρουν τι ακριβώς προκαλεί την σχιζοφρένεια. Αυτό που έχει διαπιστωθεί μέχρι τώρα, είναι πως φαίνεται να παίζουν κάποιο ρόλο γενετικοί παράγοντες. Δηλαδή η πιθανότητα να αναπτύξει κάποιο άτομο σχιζοφρένεια είναι μεγαλύτερη εάν η ασθένεια εκδηλώθηκε σε κάποιο άτομο της στενής οικογένειας του. Παράλληλα, μελετάται εάν μπορεί να έχει και κάποια επίδραση το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει ένα άτομο, για το αν θα εκδηλώσει την ασθένεια ή όχι.

Θεραπεία υπάρχει;

Δυστυχώς η σχιζοφρένεια δεν είναι μια ασθένεια που μπορεί να θεραπευτεί. Υπάρχουν όμως τρόποι ελέγχου της, κυρίως με αντιψυχοτικά φάρμακα και ψυχοθεραπείες.

Τα αντιψυχοτικά φάρμακα που χορηγούνται στους ασθενείς ανάλογα με την ένταση με την οποία εκδηλώνεται η ασθένεια, τους βοηθούν να ξεχωρίζουν τις καταστάσεις που φαντάζονται οι ίδιοι από αυτά που συμβαίνουν στον πραγματικό κόσμο. Τα φάρμακα μπορούν λοιπόν να επαναφέρουν στον ασθενή τον έλεγχο για αυτά που κάνει και του επιτρέπουν να σκέφτεται πιο καθαρά.

Με την ψυχοθεραπεία, είτε ατομική είτε ομαδική, οι ασθενείς μπορούν να βοηθηθούν στο να καταλάβουν καλύτερα τον εαυτό τους και την ασθένεια τους. Παράλληλα βοηθούνται στο να βελτιώσουν την ικανότητα τους να επικοινωνούν με τους "φυσιολογικούς" ανθρώπους.

Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας εξαρτάται από το πόσο έντονα εκδηλώνεται η σχιζοφρένεια στον κάθε ασθενή: 25% των ασθενών αναρρώνει πλήρως, 25% βελτιώνεται μέτρια και στο 50% των ασθενών η ασθένεια εκδηλώνεται τόσο έντονα που να απαιτεί ειδική περίθαλψη σε ίδρυμα.

Χωρίς καθόλου θεραπεία, ένα άτομο που πάσχει από σχιζοφρένεια μπορεί να αποδιοργανωθεί τόσο έντονα που να μην μπορεί καν να ικανοποιήσει από μόνο του τις πιο βασικές του ανάγκες, όπως είναι η τροφή και η ένδυση!

Οι σχιζοφρενείς είναι επικίνδυνοι;

Αντίθετα με τις εντυπώσεις που ίσως παίρνουμε από κάποια έργα, μελέτες έδειξαν πως τα άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια δεν εγκληματούν περισσότερο από τον υπόλοιπο πληθυσμό. Αντίθετα, τα άτομα αυτά προτιμούν να αποσύρονται από την κοινωνική ζωή, ενώ ιδιαίτερα μετά από θεραπεία, οι εκρήξεις βίας είναι μάλλον σπάνιες.

Τι άλλο είναι σημαντικό να ξέρετε;

Τα άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια μπορούν περιστασιακά και να σκεφθούν και να συμπεριφερθούν εντελώς φυσιολογικά.

Τα πιο πάνω συμπτώματα μπορεί να προκληθούν και από άλλη ψυχική ασθένεια ή και σαν παρενέργεια κάποιων φαρμάκων. Γι' αυτό είναι απαραίτητο να γίνεται ένας καλός έλεγχος από ένα ειδικό γιατρό έτσι ώστε η διάγνωση της σχιζοφρένειας να είναι σωστή.

Σίγουρα θα έχετε διαβάσει σε βιβλία ή δει σε έργα το φαινόμενο της διπλής (ή και πολλαπλής) προσωπικότητας, όταν δηλαδή ένα άτομο από την μια στιγμή στην άλλη αλλάζει χαρακτήρα. Αυτό ονομάζεται το σύνδρομο της διχασμένης ή πολλαπλής προσωπικότητας και δεν πρέπει να συγχύζεται με την σχιζοφρένεια αφού αποτελεί μια ξεχωριστή ψυχική διαταραχή.