Ίσως να είναι το πιο εκνευριστικό πράγμα στον κόσμο: Εκεί που πας να κερδίσεις στο αγαπημένο σου επιτραπέζιο παιχνίδι, εκεί που πάει να αποκαλυφθεί το μυστήριο στο καινούργιο σου βιβλίο... "Ώρα για ύπνο!"

Δεν είναι όμως τυχαία που οι γονείς επιμένουν να πηγαίνουν τα παιδιά τους νωρίς για ύπνο, διότι ο ύπνος είναι πάρα πολύ σημαντικός για την υγεία, όχι μόνο των παιδιών αλλά ατόμων όλων των ηλικιών!

Ο ύπνος είναι τόσο σημαντικός για μας όσο είναι το φαγητό και ο αθλητισμός. Μάλιστα, ένα άτομο μπορεί να αντέξει περισσότερες ημέρες χωρίς φαγητό παρά χωρίς ύπνο!

Μετά από μια μέρα χωρίς ύπνο θα είσαι λίγο εκνευρισμένος και μούρμουρος, δεν θα έχεις και πολλή όρεξη για οτιδήποτε (ούτε καν για το αγαπημένο σου παιχνίδι), το σχολείο θα σου φαίνεται ακόμη πιο ανιαρό και δύσκολο απ' ότι σου φαίνεται συνήθως και θα τσακώνεσαι συνεχώς με όλους. Εάν χάσεις τον ύπνο δύο ημερών θα αρχίσεις να έχεις προλβήματα στο να σκέφτεσαι και να κάνεις διάφορα πράγματα. Μετά από πέντε μέρες θα αρχίσεις να έχεις παραισθήσεις (θα βλέπεις πράγματα μπροστά σου τα οποία δεν θα υπάρχουν στην πραγματικότητα) και ακόμη πιο μετά δεν θα μπορεί πια ο εγκέφαλος σου να δώσει οποιεσδήποτε πληροφορίες στο υπόλοιπο σώμα σου.

Γιατί όμως ο ύπνος είναι τόσο σημαντικός για μας;

Ο ύπνος είναι η ευκαιρία για το σώμα σου να ξεκουραστεί από την κούραση της ημέρας. Εκτός από αυτό, ο ύπνος είναι κάτι σαν μίνι-διακοπές για τον εγκέφαλο αφού του δίνεται η ευκαιρία να επεξεργαστεί όλες τις πληροφορίες που του έδωσες κατά την διάρκεια της ημέρας, να φυλάξει στη μνήμη τις χρήσιμες και να "πετάξει" τις άχρηστες.

Υπάρχουν 5 στάδια ύπνου από τα οποία περνούμε κάθε νύχτα. Στο καθένα από αυτά ο εγκέφαλος εργάζεται με διαφορετικό τρόπο:

Στάδιο 1
Στο στάδιο αυτό ο εγκέφαλος δίνει το μήνυμα στους μυς σου να χαλαρώσουν, λέει στην καρδία να χτυπά με λίγο χαμηλότερο ρυθμό και η θερμοκρασία του σώματος σου πέφτει λίγο.

Στάδιο 2
Λίγο μετά το στάδιο 1 μπαίνεις σε μια φάση ελαφριού ύπνου απ' όπου όμως μπορείς να ξυπνήσεις πολύ εύκολα.

Στάδιο 3
Σ'αυτό το στάδιο βρίσκεσαι σε πιο βαθύ ύπνο. Ο εγκέφαλος σου στέλνει μήνυμα για να χαμηλώσει η πίεση του αίματος σου. Το σώμα σου δεν είναι πια ευαίσθητο στην θερμοκρασία του αέρα και είναι πολύ πιο δύσκολο να σε ξυπνήσει κανείς σ' αυτό το στάδιο.

Στάδιο 4
Τώρα πια είσαι στον πιο βαθύ δυνατό ύπνο. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να σε ξυπνήσει κανείς σ'αυτό το στάδιο, κι αν τα καταφέρει τελικά, θα είσαι συγχυσμένος για λίγα λεπτά. Είναι σ΄αυτό το στάδιο (και στο προηγούμενο) που κάποια άτομα αρχίζουν να υπνοβατούν ή να μιλούν στον ύπνο τους.

REM (Rapid Eye Movement)
Η φάση των γρήγορων κινήσεων των ματιών και των ονείρων. Παρόλο που όλοι οι μυς του σώματος έχουν πάρει την εντολή να χαλαρώσουν, τα μάτια σ'αυτό το στάδιο κινούνται πολύ γρήγορα, μπρος-πίσω, ενόσω είναι κλειστά. Η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα και η αναπνοή δεν είναι πάντα ρυθμική.

Τα όνειρα είναι κάτι ανεξήγητο ακόμη για τους επιστήμονες. Κάποιοι λένε πως με αυτά ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τα όσα έζησες κατά την διάρκεια της ημέρας ενώ άλλοι λένε πως μ'αυτά εκφράζονται οι ανησυχίες και τα προβλήματα σου.

Ο ύπνος είναι λοιπόν σημαντικός για την υγεία. Τι γίνεται όμως αν θέλουμε να κοιμηθούμε και δεν μπορούμε;

Σε όλους μας συμβαίνει κάποτε να είμαστε πολύ κουρασμένοι, να ανυπομονούμε να μπούμε στο κρεβατάκι μας και όταν επιτέλους είμαστε ξαπλωμένοι... να μην αποκοιμόμαστε με τίποτα!

Το φαινόμενο να μην μπορεί κάποιος να αποκοιμηθεί εύκολα ή καθόλου, ονομάζεται αϋπνία.

Οι λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν σε αϋπνία είναι πολλοί:

Φοβίες, π.χ το τέρας της ντουλάπας. Για να τις ξεπεράσετε αυτές ελέγξετε πριν να κοιμηθείτε, αν θέλετε με κάποιο ενήλικα, μέσα στην ντουλάπα ή κάτω από το κρεβάτι για να βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχει τίποτα εκεί. Προσπαθήστε να σκέφτεστε ευχάριστα πράγματα πριν να κοιμηθείτε ή να μετράτε προβατάκια. Επίσης προτείνουμε, ειδικά για εσάς που φοβάστε τόσο πολύ τα τερατάκια, να δείτε το έργο "Monsters" που θα σας αποδείξει πως ακόμη κι αν υπήρχαν τα τέρατα, δεν θα υπήρχε λόγος να τα φοβάστε!

Εφιάλτες. Αυτοί προκαλούνται κυρίως από φοβιτσιάρικα έργα που βλέπετε λίγο πριν κοιμηθείτε. Προσπαθήστε λοιπόν να τα αποφύγετε εντελώς ή τουλάχιστον να τα βλέπετε το μεσημέρι ή το απόγευμα.

Άγχος. Τα προβλήματα και το άγχος στο σχολείο και στο σπίτι πολλές φορές είναι αρκετά για να μας κρατήσουν ξύπνιους ολόκληρες νύκτες. Ο καλύτερος τρόπος να ξεπεράσουμε τέτοια προβλήματα: Η συζήτηση. Πέστε τα προβλήματα και τις ανησυχίες σας σε κάποιο φίλο ή μέλος της οικογένειας και θα νιώσετε σίγουρα καλύτερα.

Άλλοι τρόποι για να λύσετε το πρόβλημα του ύπνου:

Αποφύγετε να πίνετε οτιδήποτε περιέχει καφεϊνη (π.χ αναψυκτικά) μετά το απόγευμα. Η καφεϊνη είναι ουσία που διεγείρει τον οργανισμό και μας κρατά ξύπνιους.

Φροντίστε ώστε το δωμάτιο σας να είναι όσο το δυνατό πιο σκοτεινό, διότι όταν υπαρχει φως, το σώμα σας παίρνει το μήνυμα ότι είναι ώρα για να είστε ξύπνιοι και όχι να κοιμάστε. Επίσης, ρυθμίστε την θερμοκρασία έτσι ώστε να μην είναι ούτε πολλή ζέστη, ούτε και πολύ κρύο.

Δοκιμάστε να γράφετε ένα ημερολόγιο κάθε νύχτα πριν κοιμηθείτε. Έτσι θα ξεφορτωθείτε κάποιες σκέψεις ή ανησυχίες που μπορεί να σας κρατούσαν ξύπνιους.