Η εξάπλωση της γρίπης των πουλερικών τους τελευταίους μήνες προκάλεσε παγκόσμια αναστάτωση. Οι περισσότεροι από εμάς όμως βρισκόμαστε ακόμη σε μια φάση που προσπαθούμε να καταλάβουμε τι ακριβώς είναι αυτή η γρίπη των πουλερικών, ποιά είναι η σχέση της με τους ανθρώπους και πώς είναι δυνατό να υπάρχει κίνδυνος για εμάς αφού ονομάζεται γρίπη "των πουλερικών" (και όχι των ανθρώπων!).

Τι είναι η γρίπη των πουλερικών;

Στα έντερα των άγριων πτηνών συχνάζουν κάποιοι ιοί που ονομάζονται ιοί της γρίπης των πτηνών. Αυτοί οι ιοί συνήθως δεν προκαλούν γρίπη στους "οικοδεσπότες" τους όμως μπορούν να την προκαλέσουν σε πουλερικά, όπως τα κοτόπουλα, τις γαλοπούλες και τις πάπιες, εάν μεταδοθούν σ' αυτά.

Υπάρχουν τουλάχιστον 15 διαφορετικές μορφές των ιών της γρίπης των πτηνών. Και εδώ είναι που προκύπτει η σχέση των ιών αυτών με το ανθρώπινο είδος: Ο πιο επικίνδυνος ιός είναι ο Η5Ν1 ο οποίος μολύνει τους ανθρώπους με ψηλό ποσοστό θανάτων.

Πώς όμως ένας ιός που προκαλεί γρίπη πτηνών μπορεί να μολύνει τον άνθρωπο;

Ο ιός μεταδίδεται από τα μολυσμένα πουλιά στον άνθρωπο μέσω των εκκριμάτων τους. Όταν αυτά στεγνώνουν παίρνουν μορφή σκόνης, εισπνέονται από τον άνθρωπο και εισέρχονται έτσι στον οργανισμό του.

Οι ιοί που μολύνουν τα πουλιά έχουν μια καταπληκτική ικανότητα: Μπορούν να μεταλλάσσονται (να αλλάζουν δηλαδή μορφή) έτσι ώστε να μπορούν να μολύνουν και ανθρώπους. Για τον άνθρωπο η μόλυνση από ένα μεταλλαγμένο ιό είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, λόγω του ότι το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα (το σύστημα άμυνας του οργανισμού μας: περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο άρθρο: "ΑΙΜΑ") δεν έχει στο παρελθόν έρθει σε επαφή με μεταλλαγμένους ιούς, έτσι ώστε να μην ξέρει πως να τους αντιμετωπίσει.

Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, είναι το ενδεχόμενο να μολυνθεί κάποιος ταυτόχρονα από τον ιό της γρίπης των πτηνών και τον ιό της γρίπης των ανθρώπων. Αυτό θα επέτρεπε στους δύο ιούς να ανταλλάξουν γενετικό υλικό, έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια νέα, ακόμη πιο ανθεκτική και καταστροφική για την ανθρωπότητα μορφή ιού!

Μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε, σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO), σε ραγδαία μετάδοση του νέου ιού από άνθρωπο σε άνθρωπο με αποτέλεσμα τον θάνατο πέραν 150 εκατομμυρίων ανθρώπων παγκόσμια.

Η νέα αυτή πανδημία θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο μεγάλη και από την Ισπανική γρίπη του 1918, η οποία στοίχισε το θάνατο σε 50 εκατομμύρια ανθρώπους. Ναι μεν υπάρχουν υποψίες πως και τότε ο ιός προήλθε από τα πτηνά, ωστόσο είναι σημαντικό να ξέρουμε πως τότε δεν υπήρχαν τα αντιβιοτικά, έτσι ώστε μεγάλο μέρος των ανθρώπων πιθανότατα να μην πέθαναν από τον ιό, αλλά από τις επιπλοκές που προκαλεί η γρίπη, όπως είναι η βακτηριακή πνευμονιά, που σήμερα μπορεί να αντιμετωπισθεί.

Όλα αυτά όμως παραμένουν υποθετικά σενάρια, τα οποία ακόμη δεν έχουν πραγματοποιηθεί.

Πώς είναι η κατάσταση σήμερα;

Μέχρι πρόσφατα, οι ιοί της γρίπης των πουλερικών δεν προσέβαλαν ανθρώπους. Ωστόσο, το 1997 υπήρξαν οι πρώτες περιπτώσεις ανθρώπινης προσβολής από τον ιό και μέχρι σήμερα ευθύνεται για τον θάνατο 60 ανθρώπων στην Ασία. Είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη μας πως οι άνθρωποι που μολύνθηκαν ήταν κυρίως κτηνοτρόφοι και γεωργοί, είχαν δηλαδή στενή επαφή με πουλιά και μολύνθηκαν απευθείας από αυτά.

Αυτό που σίγουρα προκαλεί ανησυχία, είναι η εξάπλωση του Η5Ν1 μέσω των αποδημητικών πουλιών σε άλλες χώρες. Τα ίδια τα αποδημητικά πουλιά ναι μεν δεν προσβάλλονται από τον ιό, τον έχουν όμως στα φτερά, το σάλιο και τα εκκρίματα τους έτσι ώστε να μπορούν να τον μεταφέρουν και να μολύνουν μ' αυτόν κοτόπουλα, γαλοπούλες και άλλα πουλιά.

Ο κίνδυνος μόλυνσης είναι κατά πολύ μεγαλύτερος για τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στα πουλερικά, έτσι ώστε να συστήνεται ιδιαίτερη προσοχή σ' αυτούς.

Παρόλα αυτά, η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο δεν έχει αποδειχθεί ακόμη. Ναι μεν υπάρχουν στοιχεία που θα μπορούσαν να υποστηρίζουν κάτι τέτοιο, όμως ακόμη δεν έχουν οριστικοποιηθεί.

Υπάρχει αντιμετώπιση;

Η ανησυχία ανά το παγκόσμιο είναι τόσο μεγάλη, λόγω του ότι δεν έχει βρεθεί ακόμη αποτελεσματικός τρόπος να αντιμετωπισθεί η γρίπη των πουλερικών σε περίπτωση που όντως αρχίσει να μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Υπάρχουν μεν φάρμακα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν, ωστόσο δεν είναι σίγουρο ακόμη εάν αυτά θα βοηθούσαν στην καταπολέμηση της ασθένειας ή απλά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Ποιά είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα της γρίπης των πουλερικών στους ανθρώπους περιλαμβάνουν βήχα, πυρετό, πόνο στο λαιμό, πονοκέφαλο και μολύνσεις στα μάτια.

Μπορούμε να προφυλαχτούμε από την γρίπη των πουλερικών;

Σίγουρα δεν υπάρχει ο απόλυτα σίγουρος τρόπος να προφυλαχτούμε από την γρίπη των πουλερικών, αλλά υπάρχουν κάποια μέτρα προστασία που μπορούμε να εφαρμόσουμε ώστε να περιορίσουμε την εξάπλωση και να ελαχιστοποιήσουμε, όσο είναι δυνατό την πιθανότητα πρόσληψης μας.

Μην ανησυχείτε! Δεν πρέπει να διαγράψετε το κοτόπουλο από την λίστα αγαπημένων φαγητών σας, φτάνει να είναι καλά ψημένο. Ο ιός της γρίπης πουλερικών σε θερμοκρασία 80 βαθμών Κελσίου για μόλις 1 λεπτό καταστρέφεται!

Μετά το μαγείρεμα πρέπει να πλένονται καλά όλα τα μαγειρικά εργαλεία και οι επιφάνεις εργασίας που ήρθαν σε επαφή με ωμό κρέας πουλερικών.

Τα αυγά πρέπει να πλένονται καλά πριν το μαγείρεμα, αφού μπορεί στο τσόφλι να βρίσκονται ακόμη εκκρίματα που να περιέχουν τον ιό. Φυσικά, μετά από το πλύσιμο πρέπει να πλένονται και τα χέρια πολύ καλά. Είναι προτιμότερο να αποφεύγονται τα ωμά αυγά και τρόφιμα στα οποία περιέχονται, όπως είναι η μαγιονέζα.

Άτομα που ταξιδεύουν σε χώρες σε χώρες όπου υπάρχει η γρίπη των πουλερικών, πρέπει να αποφεύγουν να έρχονται σε επαφή με πουλερικά, είτε αυτά βρίσκονται σε ζωολογικούς κήπους είτε σε φάρμες και αγορές ζώων.

Άτομα που βρίσκονται συχνά σε επαφή με πουλερικά πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά ώστε να μην έρχονται σε επαφή με εκκρίματα τους. Όταν παρουσιάζουν συμπτώματα της γρίπης πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους.